.

مباحث کنترل موجودی انبار

مباحث کنترل موجودی انبار

 

کنترل موجودی عبارت است از جریانی که با توجه به ضمانت اقلام موجود در انبار یک سازمان و تاثیر عواملی همچون زمان، مکان، تعداد، کیفیت و هزینه برای بخش هایی مانند بخش های عملیاتی تولید، توزیع، فروش و مهندسی در دسترس افراد قرار بگیرد.

عوامل مختلفی در کنترل موجودی اهمیت دارند اما از مهم ترین آنها میتوان به میزان سفارش و زمان سفارش اشاره کرد.

کنترل موجودی دارای اهداف مشخصی است که عبارت است از ارزیابی و نگهداری سطحی از موجودی هایی که هزینه های سیستم، سازمان و یا کارخانه صنعتی را کمینه می کند.

 

عملیات بالانس، تراز موجودی (Inventory Balancing Act)

عملیات بالانس از جمله عملیاتی است که سبب می شود میزان سطح سرمایه به کار رفته شده برای موجودی با قابلیت تبدیل به سرمایه به طوری که تضمین کننده کلیه عملیات های تولیدی، فنی و فروش به صورتی که در موعد مقرر و در دسترس کامل باشد به حداقل برسند.

عواملی همچون انباشت بالای موجودی باعث افزایش هزینه سازمان و یا کارخانه صنعتی می شود و منجر به پنهان ماندن مشکلات و نگهداری موجودی در سطح بهینه می گردد که همین امر موجب بروز مشکلاتی از قبیل مشکلات مدیریتی قابل اصلاح در سازمان و تولید می شود.

به عنوان نمونه اگر فرض بگیریم که موجودی یک کالا در انبار (نرم افزار انبارداری) زیاد باشد، در صورتی که در خط تولید اتلاف وجود داشته باشد؛ این اتلاف با توجه به موجودی بالای انبار (نرم افزار انبارداری) قابل مشاهده نیست لذا راه حلی برای آن در نظر گرفته نمی شود. همچنین یکی از اهداف سازمان ها در قبال موجودی، کاهش آن ست.

 

 

درستی و صحت موجودی انبارها (Record Accuacy)

مدیریت انبار (نرم افزار انبارداری) به اطلاعات زیادی نیاز دارد بنابراین اطلاع دقیق از موجودیانبارها باعث می شود تا این اطلاعات دقیق از موجودی انبارها به نوعی پایه اصلی سیستم های برنامه ریزی تولید و کنترل موجودی محسوب شود. صحت و موجودی انبارها به عوامل زیر بستگی دارد:

 

ثبت منظم و سیستماتیک ورود و خروج کالا به انبارها

استقرار منظم قفسه ها در انبارها

شماره گذاری قفسه ها در انبارها

کالاها و چیدمان منظم قطعات در قفسه ها

استفاده مطلوب از فضای انبارها

روش های اجرای کنترل موجودی

 

یکی از روش های استراتژیک در سازمان ها برای مدیریت فرایند منترل موجودی کالاها در انبار (نرم افزار انبارداری) این است که اقلام وارده به انبار از حداکثر سقف موجودی تعیین شده فراتر نرود و یا از حداکثر ظرفیت فضای مجاز اختصاص یافته برای انبار بیشتر نشود.

کنترل موجودی در انبار (نرم افزار انبارداری) می تواند به روش های مختلفی انجام بگیرد که موارد زیر از جمله آنها می باشد:

۱ – کنترل دستی و از طریق کارتکس و موجودی فیزیکی بصورت روزانه یا ادواری.

۲ – کنترل سیستمی و از طریق اخذ گزارشات موجودی بصورت روزانه یا ادواری از نرم افزار مکانیزهانبار و مقایسه با پارامترهای کنترل موجودی توسط انباردار.

۳ – کنترل سیستمی و بصورت کاملا اتوماتیک توسط سیستم انبار با تعریف پارامترهای کنترل موجودی در سیستم نرم افزاری انبار.

۴ – استفاده از روش مدیریت موجودی توسط فروشنده موسوم به VMI.

۵ – تفکیک موجودی به دسته های کانبان و کنترل آن.

۶ – ارزیابی میزان موجودی در انبار بر مبنای مشاهدات دیداری انباردار، این روش بر مبنای مدیریت دیداری صورت می گیرد و کاربرد آن در انبارهایی که تعداد اقلام زیادی را در خود جای داده اند، کار پر ریسک و پر زحمتی محسوب می گردد.

 

مدل های کنترل موجودی

استفاده از مدل ها و فرمول های کنترل موجودی دارای هدف هایی است که زمان و مقدار بهینه سفارش با استفاده از مدل های ریاضی تعیین گردد. اقلام و محصولات با تقاضای مستقل (Independent Demand) از سایر اقلام و محصولات از نمونه مدل های کنترل موجودی مربوط به بحث است و بر اساس اطلاعات اولیه همچون هزینه های سفارش و نگهداری کالا، تقاضای سالانه و روزانه کالا، مدت زمان تحویل اقلام سفارش گذاری شده و … عملیات پایش بر روی آنها انجام می گیرد.

 

انواع هزینه ها در مدیریت موجودی کالا در انبار

 

هزینه های سفارش کالا (Ordering Cost)

سفارش کالا به معنای خرید و یا تامین کالاهای مورد نیاز سازمان است و هزینه های سفارش عبارت است از:

هزینه های دفتری، اداری

حمل سفارش

گردازش اطلاعات

تحویل محصول سفارش شده

حقوق پرسنل

 

نکته: اگر کالایی در داخل کارخانه تولید شود، در این صورت هزینه سفارش آن به صورت هزینه آماده سازی خط تولید آن کالا برای تولید کالای مورد نظر است.

 

سازمان ها با توجه به سیاست های مختص خود اقدام به برآورد هزینه های سفارش کالا می کنند اما اگر هزینه های برآورد شده هر سفارش در دست نباشد میتوان این هزینه ها را به صورت زیر بدست آورد:

الف) ابتدا هزینه سفارش یک واحد ریالی از کالاها را طی یک سال را بر حسب نسبت یا درصدی از قیمت واحد کالا بدست می آوریم.

 

هزینه سفارش برای یک کالا (مقدار x) را طبق تناسب زیر محاسبه می نمائیم.

 

یا به عبارتی دیگر:

هزینه سفارش یک واحد ریالی طی یک سال (حاصل عبارت اول)* قیمت کالای مورد نظر = هزینه سفارش کالای مورد نظر

سپس هزینه هر بار سفارش برابر است با: حاصلضرب مقدار X در Q) Q = مقدار هر بار سفارش)

 

هزینه نگهداری(Holding cost)

هزینه نگهداری شامل هزینه تأمین فضا برای انبار (نرم افزار انبارداری)، نیروی انسانی، بیمه، تجهیزات حمل و نقل، بهره بانکی، فساد و خرابی اقلام انبار شده است.

هر سازمان جهت برآورد هزینه نگهداری یک کالا می تواند سیاست های مختص به خود را داشته باشد، ولی اگر هزینه نگهداری یک کالا در دست نباشد می توان به صورت زیر انجام دارد:

ابتدا هزینه نگهداری یک واحد ریالی از کالاها طی یک سال را بر حسب نسبت یا درصدی (%) از قیمت واحد کالا بدست می آوریم:

 

سپس هزینه نگهداری یک کالا (مقدار X) را طبق تناسب زیر محاسبه می نمائیم:

 

هزینه کل انبارداری برای یک قلم کالا به صورت زیر می باشد:

هزینه کل انبارداری (TC یک قلم کالا) = هزینه کل سفارش + هزینه کل نگهداری هزینه کلانبارداری

 

و با در نظر گرفتن ارزش کل خرید موجودی داریم:

 

هزینه کل موجودی 

 

 

 

D = تقاضای سالیانه از یک کالا

S = هزینه هر بار سفارش

H = هزینه سالانه نگهداری یک واحد از کالا

d = مقدار تقاضای مصرف روزانه از یک کالا

Q = مقدار سفارش در هر نوبت سفارش

 

به نمودار زیر توجه کنید:

 

 


تاریخ انتشار: ۹۵/۱۱/۰۳
telegram
Twitter
Google+
Instagram